Page content

article content

Dieren hebben gevoel en emoties en dus recht op eigen rechten

Uit de Oosterse filosofie leren we dat dieren onze jongere broeders zijn. En daarmee, net als mensen, geestelijke wezens en gereïncarneerde zielen in een stoffelijk lichaam zijn. Als we dit als uitgangspunt hanteren van hoe we naar dieren kijken, zouden we heel anders met dieren omgaan.

Maar de Westerse maatschappij ziet dieren toch niet direct als geestelijke wezens. We beschouwen ze in de intensieve veehouderij als productiemiddelen, terwijl ze in de wetenschappelijke laboratoria als plaatsvervanger van mensen worden gebruikt en ze dus wel allerlei menselijke eigenschappen worden toegedacht. Hoe heeft dit beeld kunnen ontstaan dat wij dieren onbeperkt mogen exploiteren, terwijl modern hersenonderzoek en onderzoek uit de neuropsychologie steeds vaker bewijzen laat zien dat dieren wel degelijk emoties hebben en pijn kunnen lijden en misschien ook wel een ziel hebben.

Emoties van een hond zijn duidelijk af te lezen aan zijn gedrag

Filosofie van Descartes

Deze erfenis van hoe wij in het Westen tegen dieren aankijken hebben we te danken aan de Franse wiskundige, geleerde en wijsgeer René Descartes (1596-1650). Hij meende dat dieren geen ziel hebben, ze kunnen ook geen gevoel of emoties hebben. Je zou dieren kunnen beschouwen als een soort automaten en om die reden mag je dieren ook gebruiken en mishandelen. Als een dier gilt als je het levend vilt, is dat een mechanisch geluid van een machine. Een fluitketel schrijf je toch ook geen gevoel toe, en dat moet je dus ook niet doen bij dieren, volgens Descartes.

Modern wetenschappelijk onderzoek

Doordat we tijdens hersenonderzoek steeds meer inzicht krijgen in de geest van de dieren, is de dierenziel niet meer geheel onbekend. We kunnen kijken naar de hersengebieden die gestimuleerd worden en we kunnen het zenuwstelsel van dieren bestuderen en daaruit kunnen we conclusies trekken ten aanzien van zijn gevoelens.

Allerlei eigenschappen die als typisch menselijk worden beschouwd, komen ook in het dierenrijk voor. Zelfherkenning is bij mensapen, dolfijnen, olifanten en zelfs een kraai-achtige aangetoond. Empathie, het je kunnen verplaatsen in de gevoelens van een ander, is diverse zoogdieren niet vreemd, soms zelfs soort overschrijdend.

Leeuwin adopteert baby antilope, nadat zij eerst haar moeder had opgegeten

Universiteitshoogleraar Frans de Waal aan de Universiteit Utrecht ontdekte in 1979 in Burgers’ Dierenpark dat ook chimpansees elkaar troosten. Later is troostgedrag in een andere vorm dan omarming en kussen waargenomen bij onder meer olifanten en honden. De Waal en zijn Amerikaanse collega’s hebben dit troostgedrag in 2016 ook bij knaagdieren aangetoond.

Onderzoekers wagen zich liever niet op glad ijs en spreken daarom meestal alleen maar over het gedrag van dieren. Een dier is niet boos, maar `gedraagt zich agressief’. Is niet blij, maar `geagiteerd’. Degenen die wel iets wagen te zeggen over dierengevoel, worden beschuldigd van antropomorfisme: de neiging om dieren allerlei menselijke eigenschappen toe te schrijven. Een wetenschappelijke doodzonde.

Dieren hebben zielen

Binnen de gevestigde wetenschappen wordt nog steeds relatief weinig stilgestaan bij dieren als psychologische, gevoelige wezens. Wetenschappelijk onderzoek van Rupert Sheldrake, waarin hij aantoont dat honden sterk verbonden zijn met hun baas en in staat zijn daar op afstand, via de telepathische weg, mee te communiceren, wordt door vele wetenschappers dan ook afgewezen. Maar het begrip ‘dierentolk’ wordt steeds bekender. Dierentolken zijn mensen die telepathisch met het betreffende dier communiceren en veel te horen krijgen van de dieren zelf. Veel informatie is via de baas te verifiëren en daarmee is dit fenomeen een interessante bron van informatie over de gevoelens van dieren. Dierentolk Brigitta van Spronsen vertelt in één van haar columns zelfs over twee schildpadden die niet naar hun buitenverblijf durfden te gaan omdat daar een slang in zou liggen. Nu bleek die slang een grote kromme courget te zijn, die oppervlakkig voor een slang zou kunnen worden aangezien. Na verwijdering van de courget liepen beide schildpadden weer gewoon hun buitenverblijf in. Dus niet alleen huisdieren kunnen communiceren. Vanuit haar praktijk heeft ze ook vele voorbeelden van reïncarnatie van dieren, dus van zielen van dieren die verhuizen naar een ander lichaam.

Het verhaal van de schildpad die een slang zag in haar hok

Dieren hebben recht op eigen rechten

Als dieren dan een ziel hebben en emoties en gevoelens, dan moet onze maatschappij er toch voor gaan zorgen dat deze wezens ook hun eigen rechten krijgen.

Dier&Recht schrijft op hun site het volgende: ‘Er leven in Nederland per jaar 550 miljoen gehouden dieren, dieren die zoals we hierboven gezien hebben niet wezenlijk verschillen van mensen en die daarom zouden moeten behoren tot de gemeenschap bedoeld in artikel 1 van de Grondwet: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.  Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.” Dit artikel zou de basis kunnen vormen voor een rechtvaardige samenleving als het “allen” en “op welke grond dan ook” consequent wordt toegepast op mens-dieren en dier-dieren. Het uitsluiten van dieren van artikel 1 is – bezien vanuit de evolutie – onnozel aangezien wij mensen ook dieren zijn.’

Moeten dieren dezelfde rechten hebben als mensen?

Natuurlijk hoeven dieren niet dezelfde rechten te krijgen als mensen: ze zitten niet te wachten op het recht op vrijheid van meningsuiting, maar veel honden willen graag minstens vier uur per dag uitgelaten worden. Varkens hebben geen behoefte aan bescherming van eigendom, maar wel aan een modderbad of stro in de stal. Sommige rechten vallen samen: zowel mensen als dieren vinden het vervelend als ze (onverdoofd) pijnlijke ingrepen moeten ondergaan om te voldoen aan productie-eisen. De rechten van dieren moeten daarom samen vallen met de aard van het dier.

Zo willen we toch niet met dieren omgaan?

Als we dieren hun vrijheid ontnemen, dan is het toch het minste dat we ze een recht op een fatsoenlijk leven geven. Dankzij wetenschappelijk onderzoek is vrij goed bekend wat een fatsoenlijk leven bij dieren als varkens, koeien en kippen moet inhouden. Die eisen zijn in wetten vast te leggen.

Zouden dieren rechtssubject zijn, zoals kinderen of demente bejaarden die net als gehouden dieren afhankelijk zijn van anderen, dan kunnen vertegenwoordigers zoals organisaties het voor hen opnemen en een redelijke belangenafweging tussen mens en dier voor de rechter afdwingen. Dan Nederland en andere landen zullen moeten volgen, eindelijk weer spreken van dat we een beschaafd land zijn. Nu is dat beslist niet het geval.

Trefwoorden: dieren, dierenrechten, emoties, dieren hebben een ziel

Michiel Haas

Comment Section

2 reacties op “Dieren hebben gevoel en emoties en dus recht op eigen rechten


Door Nancy Kleijnen op 5 juli 2017

Michiel, ik vind het zo geweldig dat je je voor dierenrechten gaat inzetten. Een nieuwe weg, een nieuwe uitdaging en een rol die je gaat oppakken die zo hard nodig is. Heel veel success en energie gewenst !!!!


Door Michiel op 5 juli 2017

Dank je wel Nancy!

Plaats een reactie


*