Page content

Wat we bereikt hebben sinds de eerste Earth Day

Nu het 47 jaar geleden is dat de Dag van de Aarde werd uitgeroepen, kijken we terug naar de belangrijkste mijlpalen op het gebied van milieubescherming. De eerste Dag van de Aarde (Earth Day), op 22 april 1970, was een mijlpaal voor onze planeet. Naar schatting twintig miljoen mensen gingen in heel de Verenigde Staten de straat op om aandacht te vragen voor de invloed van menselijke activiteiten op het milieu. Sindsdien is de jaarlijkse traditie uitgegroeid tot een evenement waarbij miljarden mensen uit de hele wereld zijn betrokken. Dit jaar viert de Dag van de Aarde zijn 47e verjaardag. Om die verjaardag te vieren en te laten zien hoeveel sinds 1970 is veranderd, hebben we de 47 belangrijkste doorbraken op het gebied van milieubescherming in de VS (en de rest van de wereld) sinds die eerste Earth Day op een rijtje gezet.

  1. 1970: ‘De Magna Carta van de milieubescherming’

De baanbrekende wet ‘National Environmental Policy Act’ uit 1969, die in 1970 in werking trad, maakte het wettelijk verplicht om alle belangrijke besluiten van de federale overheid te toetsen op hun uitwerking op het milieu. Hiermee begon het tijdperk van de milieueffectrapportage bij de aanleg van stuwdammen, wegen en andere grote projecten. De wet wordt wel de ‘Magna Carta van de milieubescherming’ genoemd, vanwege zijn verstrekkende invloed en het precedent dat ermee werd geschapen voor overheden in de VS en de rest van de wereld.

  1. 1972: Beruchte chemische stof verboden

DDT (dichloordifenyltrichloorethaan) is een kleurloos en bijna geurloos insecticide dat in de naoorlogse periode op grote schaal werd ingezet om landbouwopbrengsten te verhogen en muggen te bestrijden. Hoewel de ontdekking ervan een Nobelprijs opleverde, kwamen wetenschappers uiteindelijk tot het inzicht dat DDT milieuproblemen veroorzaakte, waaronder het dunner worden van de eierschalen van vogels. Rachel Carson bracht dit onderzoek onder de aandacht van het grote publiek met haar boek Silent Spring (1962). Nadat DDT was verboden, konden de Amerikaanse zeearend, de slechtvalk en talloze andere bedreigde vogelsoorten van de ondergang worden gered.

  1. 1972: Regulering van pesticiden

In 1972 werd de ‘Federal Environmental Pesticide Control Act’ aangenomen. De wetgeving was gebaseerd op een wet uit 1910, die adverteerders van pesticiden verplichtte om juiste informatie over hun producten te geven. Door de nieuwe wet moesten toezichthouders het gebruik van pesticiden toetsen op de uitwerking ervan op mens en milieu – destijds een betrekkelijk nieuw concept. De federale Environmental Protection Agency (EPA) kreeg meer bevoegdheden om toe te zien op de pesticidenmarkt en om giftige chemicaliën te beperken of te verbieden.

  1. 1972: Het schoonmaken van de rivieren

In 1972 werd de ‘Clean Water Act’ aangenomen, met het doel om het water van alle rivieren in de VS weer geschikt te maken ‘om in te zwemmen en te vissen’. Binnen enkele jaren leidden deze maatregelen om de watervervuiling tegen te gaan tot rivieren die niet langer spontaan in brand vlogen, zoals de beruchte Cuyahoga in 1969.

  1. 1972: Instelling van zeereservaten

Hoewel overheden al ruim een eeuw wildernisgebieden op land beschermen, duurde het langer voordat het idee ook op de oceaan werd toegepast. In 1972 werd met het aannemen van de ‘Marine Protection, Research and Sanctuaries Act’ begonnen met de instelling van zeereservaten. Deze bijzondere gebieden beschermen inmiddels talloze biologische, historische en culturele schatten, van de koraalriffen van de Florida Keys tot scheepswrakken in de Grote Meren. De reservaten hebben ook het toerisme flink aangezwengeld.

  1. 1972: Red de walvis – Deel I

Met de ‘Marine Mammal Protection Act’ werden walvissen, dolfijnen, zeehonden en lamantijnen in Amerikaanse wateren voortaan streng beschermd tegen de jacht en tegen mishandeling. Met resultaat: hun populaties herstelden zich in de daaropvolgende decennia gestaag, wat leidde tot het ontstaan van een robuuste nieuwe sector: die van het ecotoerisme.

  1. 1973: Diversiteit van soorten

Met de baanbrekende ‘Endangered Species Act’ werden kwetsbare planten en dieren voortaan beter beschermd, onder andere via oogstverboden en regelgeving ter bescherming van cruciale habitats. In sommige gevallen werden programma’s voor het fokken in gevangenschap en het herintroduceren van soorten opgestart, in een poging om decennia van slinkende populaties door menselijke activiteiten een halt toe te roepen. Talloze soorten wisten zich daardoor duidelijk te herstellen, van de gevaarlijke spitssnuitkrokodil tot de aaibare Amerikaanse voseekhoorn.

  1. 1975: Aanpak van de handel in bedreigde soorten

De CITES-conventie (‘Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora’) werd in 1973 opgesteld en in 1975 geratificeerd. De deelnemende landen kwamen overeen om de illegale handel in bedreigde soorten te bestrijden. Hoewel sindsdien een zwarte markt voor producten als tijgervellen en slagtanden van olifanten is ontstaan, werken de deelnemende landen aan het tegengaan van de smokkel in deze producten.

  1. 1974: Veilig(er) drinkwater

Een groeiende ongerustheid over de uitwerking van vervuiling op onze gezondheid en steeds meer wetenschappelijke aandacht voor dit probleem leidden tot de ‘Safe Drinking Water Act’. Hierin zijn een aantal kwaliteitsstandaarden voor alle Amerikaanse drinkwatervoorzieningen vastgelegd.

Dankzij beschermingsmaatregelen kon de Amerikaanse zeearend in 1995 van de lijst van bedreigde diersoorten in de VS. FOTO FOTO: KLAUS NIGGE, NATIONAL GEOGRAPHIC CREATIVE

  1. 1974: Loodvrije benzine

In 1974 begon de EPA aan de gefaseerde uitbanning van loodhoudende benzine in de VS, een proces dat in 1995 was voltooid. Het giftige element lood werd oorspronkelijk aan benzine toegevoegd om de motorprestaties te bevorderen, maar wetenschappers ontdekten dat de stof zich in de bodem ophoopte en ook de lucht ernstig vervuilde. Volgens de EPA overleden elk jaar naar schatting vijfduizend Amerikanen aan hartziekten die met loodvergiftiging in verband stonden. Sinds het verbod is de gemiddelde hoeveelheid lood in het bloed van Amerikanen met ruim 75 procent gedaald.

  1. 1976: Controle op chemicaliën

Met behulp van de ‘Toxic Substances Control Act’ kon worden toegezien op nieuwe chemicaliën die op de markt werden gebracht. Bestanddelen waarvan bleek dat ze aanzienlijke risico’s voor de gezondheid of het milieu met zich meebrachten, konden nu worden beperkt of verboden. Een opvallende voorbeeld was het verbod op pcb’s (polychloorbifenylen) vanaf 1978. Deze chemicaliën werden in de industrie alom gebruikt, totdat werd ontdekt dat ze kankerverwekkend zijn.

  1. 1978: Love Canal – een nationaal schandaal

Nadat honderden inwoners van de modelwijk Love Canal in Niagara Falls, New York, ziek waren geworden door weglekkend afvalwater, kwamen de gevaren van industriële vervuiling in de schijnwerpers te staan. Een plaatselijke ouder, Lois Gibbs, riep de gemeenschap bij elkaar nadat haar zoon ziek was geworden en legde daarmee de basis voor burgerinitiatieven op het gebied van milieubescherming. De wijk werd uiteindelijk afgebroken en de bodem gesaneerd.

  1. 1980: Geboorte van het ‘Superfonds’

De verontwaardiging over het Love Canal-incident droeg bij aan het opnemen van een clausule in de ‘Comprehensive Environmental Response, Compensation, and Liability Act’ uit 1980. Deze clausule wordt aangeduid met de term ‘Superfonds’. Het doel van de wet is het schoonmaken van gifbelten en -wijken. De wet geeft de Environmental Protection Agency de mogelijkheid om de kosten te verhalen op de vervuilers. Love Canal was slechts één van honderden ‘gifwijken’ die in het kader van het programma werden schoongemaakt. Talloze plekken wachten nog op bodemsanering.

  1. 1980: Uitgestrekte gebieden in Alaska beschermd

Eind 1980 nam het Amerikaanse Congress de ‘Alaska National Interest Lands Conservation Act’ aan en ondertekende Jimmy Carter de wet. Daarmee ontstond een reusachtig stelsel van nationale parken en wildreservaten waarin ruim vierhonderdduizend vierkante kilometer wildernis voor toekomstige generaties wordt beschermd. Tot de hoogtepunten van het stelsel behoren de nationale parken Wrangell-St. Elias, Glacier Bay en Gates of the Arctic.

  1. 1982: Red de walvis – Deel II

In 1982 vaardigde de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) eindelijk een wereldwijd moratorium op de walvisvangst uit, als antwoord op ruim tien jaar van protesten en onder druk van wetenschappers. Hoewel walvissen nog altijd illegaal worden gevangen en enkele landen controversiële ‘wetenschappelijke’ vangsten toestaan, betekende het einde van de commerciële walvisvangst een keerpunt voor deze zoogdieren. Veel soorten die op het punt van uitsterven stonden, zijn sindsdien begonnen aan een gestaag herstel.

  1. 1986: Biologisch afbreekbare verpakkingen bij McDonalds

In 1986 begon McDonalds biologisch afbreekbare verpakkingen te gebruiken, als respons op de kritiek van milieuactivisten op de bergen piepschuim die zich langs wegen ophoopten en vuilstortplaatsen opvulden. Campagnevoerders vierden het besluit als een grote overwinning en als het begin van een nieuw tijdperk waarin bedrijven – hetzij in samenwerking met activisten, hetzij op eigen initiatief – besluiten hun uitwerking op het milieu te beperken. Het besluit leidde ook tot meer bewustwording bij consumenten over de invloed van hun dagelijkse keuzes op het milieu.

  1. 1986: A Civil Action

In 1986 kwam een rechtszaak over watervervuiling in Woburn, Massachusetts, voor de rechter. Voor de gezinnen die het gemeentelijk waterbedrijf hadden aangeklaagd wegens vervuiling die hun kinderen ernstig ziek had gemaakt, viel het uiteindelijke vonnis verschillend uit, maar de beruchte zaak schiep een baanbrekend precedent in de milieuwetgeving en in de publieke opinie. De zaak werd in 1995 vertaald naar het boek (en later de film) A Civil Action.

  1. 1987: Red de condor

In 1987 namen wildbiologen het moeilijke besluit om alle 27 nog resterende Californische condors te vangen. Ze zetten een broedprogramma op, dat bijna mislukte door een tragische brand. Maar uiteindelijk slaagden de wetenschappers erin enkele nakomelingen van deze condors met succes in het wild uit te zetten. Samen met maatregelen om de roofvogels in hun inheemse habitat te beschermen, leidde het programma tot een gestaag herstel van de soort, die inmiddels weer ruim vierhonderd vogels telt.

  1. 1987: Het dichten van het gat in de ozonlaag

In 1987 kwamen veel landen in de wereld bijeen om het Montrealprotocol te ondertekenen. Hiermee verboden ze een reeks chemicaliën die de beschermde ozonlaag van de aarde aantastte. De bekendste ervan waren de cfk’s of chloorfluorkoolstofverbindingen. Wetenschappers vreesden dat het verlies van de ozonlaag zou kunnen leiden tot een ongekende stijging van het aantal gevallen van huidkanker en tot andere risico’s. Het gat in de ozonlaag wordt inmiddels langzaam kleiner.

De presidenten George W. Bush en Barack Obama namen maatregelen om oceaangebieden te beschermen. Lees meer hierover bij mijlpaal nr. 40. FOTO FOTO: BRIAN SKERRY, NATIONAL GEOGRAPHIC CREATIVE

  1. 1987: Schoner afvalwater

Nadat de vervuiling door afvalwater van de industrie was aangepakt, richtten beleidsmakers zich op een belangrijke oorzaak voor de verslechtering van de drinkwaterkwaliteit: rioolwater. De ‘Water Quality Act’ uit 1987 zette in samenwerking met de staten een rotatiefonds op ter financiering van het verbeteren van waterzuiveringsinstallaties in de hele VS.

  1. 1988: Medisch afval aangepakt

Eind jaren tachtig was de publieke opinie geschokt toen enkele stranden waar kinderen speelden, werden overspoeld door grote hoeveelheden medisch afval. Als antwoord daarop werd in 1988 de ‘Medical Waste Tracking Act’ aangenomen, waarmee gezondheidsinstellingen werd verplicht om verantwoord met hun afval om te gaan en ervoor te zorgen dat het op de juiste manier werd afgevoerd.

  1. 1989: Het einde van asbest

In 1989 begonnen de VS aan de gefaseerde uitbanning van asbest in talloze producten, nadat er steeds meer bewijs was verzameld voor de stelling dat de stof een zeldzame vorm van longkanker kon veroorzaken. Tot dan toe werd asbest dankzij zijn lage gewicht en brandwerendheid beschouwd als een nieuw supermateriaal.

  1. 1990: De lucht klaart op

Hoewel de Clean Air Act al in 1963 was aangenomen, werd de wet in 1990 uitgebreid gemoderniseerd. Hierdoor werd opgetreden tegen zure regen en het gat in de ozonlaag. De wet voorzag ook in een strenger systeem van toezicht op vervuilers en in eisen voor schonere benzine.

Lees verder op nationalgeographic.nl. Leestijd 13 minuten.

Trefwoorden: Earth Day, milieu, mijlpalen milieubescherming, zeearend, walvissen

Comment Section

0 reacties op “Wat we bereikt hebben sinds de eerste Earth Day

Plaats een reactie


*