Page content

Urgenda daagt de staat voor de rechter

Dat wij mensen de oorzaak zijn van een veranderend klimaat staat volgens het IPCC 5 rapport met 95% zekerheid vast. Na de officiële aankondiging van deze onheilstijding, rollen vervolgens de groene bobo’s en politici over elkaar heen met gemeenplaatsen dat het toch echt tijd is om actie te ondernemen. Maar, beste jongens en meisjes van het Pluche, dat was het vijfentwintig jaar geleden al. En met zijn allen zijn jullie in al die tijd niet in staat geweest om er een zier aan te veranderen. De politiek wil niet en het bedrijfsleven wil niet. Toen niet en nu niet, alle groene verhaaltjes ten spijt. Moeten we het dan via de rechter regelen, als de politiek het niet kan? 

Het IPCC rapport is duidelijk, we moeten nu actie ondernemen anders gaat het niet goed

Het IPCC rapport is duidelijk, we moeten nu actie ondernemen anders gaat het niet goed

Vele crisissen tegelijk

De vraag is óf we nog kunnen bijsturen. De samenleving ondergaat op dit moment verschillende crises tegelijk, die bovendien allemaal complex van aard zijn. Complex, omdat er zoveel factoren tegelijk en in zulke omvang actief zijn, dat ze èn niet te overzien zijn, èn niet te volgen zijn en dus al helemaal niet te beheersen. Laat staan dat we kunnen voorspellen welke kant ze opgaan. Aan die beschrijving voldoen de klimaatcrisis, de bankencrisis en de economische crisis, maar ook de aankomende ontwikkeling van resistente virussen. Of de effecten van genetisch gemanipuleerde organismen op natuurlijke stammen.

Maar ook de manier waarop we ons hebben georganiseerd is niet echt handig in deze situatie. Meer dan de helft van de wereldbevolking leeft in steden. Infrastructuur en distributie van eerste levensbehoeften staan daar onder normale omstandigheden al flink onder druk en zijn afgestemd op ideale condities. De geringste afwijking daarvan heeft al ernstige gevolgen. Kijk maar wat er gebeurt bij een paar uur stroom- of wateruitval. Een gemiddelde supermarkt heeft voorraad voor maximaal twee dagen, wanneer er niets bijzonders aan de hand is.

Hitte wordt in steden verhevigd, water kan er niet weg, energie uitval heeft dramatische gevolgen, voorraden zijn in no time op en bij paniek kom je er niet meer uit. Onze Nationale Spoorwegen disfunctioneren al als er blaadjes op de rails liggen en de A-aders raken acuut verstopt bij een paar vlokken sneeuw. Half Nederland is een grote stad. En tot overmaat van ramp staan ook de dominosteentjes verkeerd: er gaan vervelende kettingreacties ontstaan bij rampen als gevolg van extreem weer of een op hol slaande natuur.

De helft van de wereld bevolking woont in de stad, en dat zal alleen maar toenemen, waardoor de kwetsbaarheid ook toeneemt

De helft van de wereld bevolking woont in de stad, en dat zal alleen maar toenemen, waardoor de kwetsbaarheid ook toeneemt

Rampen zijn extreem duur

Want rampen zijn duur, heel duur. Zo duur, dat verzekeringsmaatschappijen zich al jaren achter de oren krabben of ze die nog wel kunnen verzekeren. En zo duur, dat het redden van een bank er kinderspel bij is. Te duur dus, want we kunnen de gevolgen in tijden van economische crisis helemaal niet betalen. De klimaatcrisis veroorzaakt zo een nog heftigere economische crisis. Kijk naar de Superieure Staten van Amerika die acht jaar na Katrina nog steeds niet in staat zijn gebleken om New Orleans volledig te herstellen. En dan gaat het nog maar om één enkele stad.

Je zou er bijna somber van worden. Maar we kunnen natuurlijk geluk hebben. Het geluk, dat het nog een paar jaar duurt voordat we hier met ernstige rampen worden geconfronteerd. Want dat ze gaan komen is zoveel als zeker; waar, wanneer en hoe heftig is dat allerminst.

New Orleans is nog steeds niet hersteld van orkaan Katrina

New Orleans is nog steeds niet hersteld van orkaan Katrina

Die tijd kunnen we goed gebruiken om ons voor te bereiden, onze systemen veerkrachtiger te maken en onze leiders en bestuurders duidelijk te maken dat ze hier een verantwoordelijkheid te nemen hebben. Want hoewel we niet in detail meer kunnen bijsturen, kunnen we wel de richting van beslissingen veranderen. Bij voorbeeld door het voorzorgsbeginsel als uitgangspunt voor bestuur serieus te gaan hanteren. En door bestuurders en politici voor de rechter ter verantwoording te roepen wanneer ze nalaten om tijdig maatregelen te nemen om de gevolgen van voor iedereen zichtbare en wetenschappelijk aangetoonde risico’s in ieder geval niet te ontkennen en trachten te beperken.

Om zo ver te komen moeten burgers zich eerst buiten de gevestigde politieke structuren om gaan organiseren. Daar hoeven we geen preppers voor te worden (hoewel dat misschien geen kwaad kan). Politiek en bestuur zijn instrumenten om de maatschappij te ordenen en te laten functioneren. Op de manier waarop ze dat doen is steeds meer kritiek. Maar als burgers hebben we daar wel degelijk invloed op. Als we het klimaat kunnen veranderen, dan mag de politiek toch geen probleem zijn.

Eenduidige en enkelvoudige oplossingen zijn er niet meer; daarvoor is het te laat en is de situatie te complex. Maar we kennen het systeem met haar belangen en argumenten en de richting van de besluitvorming die ons zover heeft gebracht. Dat systeem wordt onder andere gekenmerkt door het effectief ontbreken van een kader waarin politici verantwoording moeten afleggen. Ja, je kunt weggestemd worden en je baan kwijtraken. Maar dat is het dan ook wel.

Daag staat der Nederlanden voor de rechter

Door het omkeren van de richting waarin die besluitvorming werkt is het op zijn minst waarschijnlijk dat processen die tot crises leiden worden vertraagd, en uiteindelijk mogelijk gekeerd. En door het inzetten van rechtsmiddelen om verantwoordelijkheid af te dwingen kan de noodzakelijke omkering worden ondersteund en versneld. Urgenda is inmiddels gestart met een proef om de staat der Nederlanden te dagvaarden wegens laks klimaatbeleid. Dat is een eerste stap. Het gaat echt werken wanneer verantwoordelijke personen ter verantwoording kunnen worden geroepen. Advocaat Roger Cox zegt in de afsluitende zin van zijn boek  ‘Revolutie met recht’: ’De revolutie waar iedereen recht op heeft, zal met een beroep op het recht ook een revolutie worden.’ Dat beroep gaan we misschien wel met de moed der wanhoop doen. Maar dat is vaak wel heel veel moed.

We moeten nu samen de gevaarlijke klimaatverandering keren, anders laten we de generaties na ons een onleefbare wereld na. Burgers zullen hun leiders moeten helpen met de verduurzaming van de samenleving, stelt Urgenda. Er is nog één democratische macht over, die binnen de rechtsstaat de overheid tot de benodigde klimaatactie kan aanzetten: de rechterlijke macht.

Urgenda wil de regering via de rechter dwingen aan verantwoord klimaat beleid te doen

Urgenda wil de regering via de rechter dwingen aan verantwoord klimaat beleid te doen

Urgenda daagt de Staat der Nederlanden voor de rechter

Urgenda vraagt de rechter in een dagvaarding tegen de Staat objectief naar de feiten te kijken en te eisen wat nodig is voor een leefbare wereld, nu en in de toekomst. Men kan tot 15 oktober, samen met Urgenda, deze dagvaarding ondertekenen op de actiewebsite. Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, legt uit dat de rechtszaak uit mededogen is gestart, omdat de politiek onmacht toont: ‘We rijden met 130 km per uur op een ravijn af. We weten dat het nog een paar honderd meter van ons vandaan is, maar zolang het nog niet exact bekend is hoeveel meter, minderen we nog geen vaart. Urgenda kan niet afwachten. Wij trekken aan de noodrem, samen met zoveel mogelijk mensen.’

Mensen kunnen via de website www.wijwillenactie.nl hun naam onder de dagvaarding zetten en mede-eiser worden, voor zichzelf of namens hun kinderen of kleinkinderen. Urgenda heeft eerder voor deze rechtszaak het crowd-pleiten geïntroduceerd. Na de eerste juridische brieven gericht tot de Staat, leverden honderden Nederlanders stukjes expertise en kennis aan, die door Urgenda zijn verwerkt in de dagvaarding van ruim honderd pagina’s. Deze dagvaarding is te downloaden op de actiesite van Urgenda.

Vraag aan de rechter

Voor de huidige en voor de volgende generaties wordt klimaatverandering een groot probleem. Het heeft zulke verstrekkende gevolgen voor de leefbaarheid op aarde en brengt zo veel kosten met zich mee, dat er rigoureuze maatregelen nodig zijn. De politiek komt er zelf niet meer uit en is niet in staat om te doen wat nodig is: veertig procent minder CO2-uitstoot realiseren ten opzichte van 1990.

Urgenda vraagt de rechter kennis te nemen van de feiten en op basis daarvan:

  • Te verklaren dat de Nederlandse Staat onrechtmatig handelt door het niet voeren van adequaat klimaatbeleid.
  • De Staat te vragen de CO2- uitstoot drastisch terug te brengen, bij voorkeur met 40 procent ten opzichte van het niveau van 1990 en daarvoor een realistisch programma te maken met uitleg over de aanpak.
  • De Staat te verzoeken de Nederlandse bevolking beter te informeren over de wetenschappelijke stand van zaken van klimaatverandering en bijbehorende risico’s daarvan goed weer te geven.

Internationale aandacht

Deze Nederlandse rechtszaak wordt de eerste in een reeks procedures tegen overheden en politici. Er worden op dit moment meer juridische stappen tegen overheden voorbereid, daarom wordt deze Nederlandse zaak nauwlettend gevolgd door andere landen. ‘Veel meer mensen zijn bezorgd dat onze kinderen het minder goed gaan krijgen dan wij, nu de omschakeling naar duurzame energiebronnen zo traag verloopt. Die zorg is terecht’, aldus Minnesma.

Bron: Urgenda, duurzaamnieuws 380

Trefwoorden: klimaat, politiek, rechter, Urgenda

Comment Section

0 reacties op “Urgenda daagt de staat voor de rechter

Plaats een reactie


*