Page content

Het verschil tussen duurzaam en duurzaam

Architecten uit acht verschillende Europese landen bestempelen bakstenen als meest duurzame gevelproduct. Over hout hebben architecten in Frankrijk, Nederland en België geen eenduidige mening. In deze landen wordt hout zowel het meest als het minst duurzame materiaal genoemd. Ook het materiaal beton wordt in Frankrijk enerzijds duurzaam genoemd (13 procent), terwijl aan de andere kant 10 procent beton als minst duurzame materiaal ziet. Deze conclusies blijken uit het onderzoek ‘Q3 2013 European Architectural Barometer’. 

Uit bovenstaand resultaat van een Europees onderzoek blijkt wederom dat duurzaam en duurzaam verre van gelijk zijn en dat onze Nederlandse taal veel verwarring geeft, maar internationaal die verwarring ook bestaat, ondanks dat daar geen taalverwarring bestaat. In het Nederlandse taalgebied kennen we het woord duurzaam, maar het heeft tegenwoordig twee betekenissen. Het oorspronkelijke begrip duurzaam, zoals ook dé autoriteit op taalkundig gebied in Nederland, de dikke Van Dale, het nog steeds ziet:

Duurzaam: 1. lang durend; 2. weinig aan slijtage of bederf onderhevig, overeenkomend met het Engelse begrip ‘durable’.

In dat kader is een bunker uit de tweede wereldoorlog een prachtig voorbeeld van een duurzaam gebouw, niet kapot te krijgen die betonnen bunkers. Voor veel mensen in de bouw en zeker de civiele hoek, is dit de enige werkelijke opvatting van duurzaam.

Deze bunker is heel duurzaam, in de zin van durable, hij gaat al heel lang mee, maar in milieutermen is deze bunker niet duurzaam.

Deze bunker is heel duurzaam, in de zin van durable, hij gaat al heel lang mee, maar in milieutermen is deze bunker niet duurzaam.

Maar er bestaat sinds 1990 een tweede invulling voor het woord duurzaam. Het werd ingevoerd in ons taalgebied bij het uitkomen van de bijlage bij het Nationale Milieubeleidsplan Plus, onder Minister Hans Alders. Die bijlage heette ‘Duurzaam Bouwen’, waarbij het begrip duurzaam een, misschien ongelukkige, vertaling van de Engelse term ‘sustainable’ was. Hiermee wordt een milieukundige betekenis gegeven aan het woord duurzaam. Een materiaal is duurzaam in deze betekenis van het woord, wanneer het bijvoorbeeld uit nagroeibare grondstoffen wordt geproduceerd, met een geringe inzet van energie en zo mogelijk is het daarna direct her te gebruiken of te composteren. Dat is in milieutermen duurzaam.

Een mooi, energiezuinig gebouw, gerenoveerd en met milieubewuste materiaalkeuze is een duurzaam gebouw in de zin van sustainable. Dit gebouw is ontworpen door Thomas Rau Architecten

Een mooi, energiezuinig gebouw, gerenoveerd en met milieubewuste materiaalkeuze is een duurzaam gebouw in de zin van sustainable. Dit gebouw is ontworpen door Thomas Rau Architecten

Wikipedia, de vrije internet encyclopedie, beschrijft het woord duurzaam als volgt:

  • duurzaam (tijdsduur) - van lange duur; van een product dat lang meegaat
  • duurzaam (ontwikkeling) - van een proces: dat permanent kan worden toegepast omdat het de aarde niet uitput; van een product: dat gemaakt wordt met een productiemethode die in deze zin duurzaam is

Duurzaam: durable hoeft niet sustainable te zijn, maar iets dat sustainable is moet over het algemeen wel durable zijn.

In deze jaren van crisis doen fabrikanten en bouwers er alles aan om hun product maar te verkopen. Iets is dus al gauw duurzaam want dat bekt goed. De claims worden niet of nauwelijks onderbouwd en we krijgen een enorme vervaging van het begrip en dus ook verwarring. Zo kennen we duurzaam plastic speelgoed, duurzaam Gulpener bier, een duurzame vakanties naar de Maledieven, duurzame mode, duurzame kunststof kozijnen, duurzame gebouwen en bruggen. Ga maar door. Maar de meeste mensen zal deze duurzame claim niets zeggen. Het moet wel ergens op gebaseerd zijn, de duurzaamheidsclaim. Daartoe zijn er keurmerken in het leven geroepen.

Zelfs bier kan tegenwoordig duurzaam zijn, volgens de claim

Zelfs bier kan tegenwoordig duurzaam zijn, volgens de claim

Milieukeur voor allerlei producten van toiletpapier tot potloden en van asperges tot hotels. Speciaal voor bouwproducten is er door het NIBE DUBOkeur® ontwikkeld. Dit op LCA (Levens CyclusAnalyse) gebaseerde keurmerk beoordeelt producten op basis van 17 verschillende milieueffecten. NIBE publiceert de uitkomsten van haar LCA’s in een boekwerk NIBE’s Basiswerk Milieuclassificaties Bouwproducten. Dit is ook via een app op het web toegankelijk.

Duurzame kunststof kozijnen

Duurzame kunststof kozijnen

Kijken we naar kozijnen dan claimt de kunststof kozijnenindustrie weliswaar dat zij een duurzaam product hebben, maar in vergelijking met andere kozijnen kan dat niet standhouden. Een kunststofkozijn is ca. vijf maal meer milieubelastend dan het best scorende houten kozijn, blijkt uit de LCA berekeningen van het NIBE. Er is dus een noodzaak tot het hanteren van keurmerken om de soms onzinnige claims een waarde te geven.

Uit dit overzicht is te ontnemen dat kunststof kozijnen niet de meest duurzame, milieubewuste keuze is

Uit dit overzicht is te ontnemen dat kunststof kozijnen niet de meest duurzame, milieubewuste keuze is

Op gebouw gebied kennen we verschillende instrumenten die op een zinvolle manier duidelijk maken of iets duurzaam (sustainable) is of niet. Denk aan BREEAM, GreenCalc+ en GPR. Zij baseren zich alle drie (deels) op de LCA-systematiek. Ook internationaal is duidelijk gekozen voor de LCA methodologie als basis voor duurzaamheidsclaims.

Durable is een belangrijke producteigenschap en wordt beoordeeld naast de 17 milieueffecten en duidelijk is dat twee producten met een gelijke milieubelasting, maar een verschillende levensduur ook verschillend zullen scoren op milieugebied. Als de functionele eenheid een raamkozijn is dat 75 jaar moet functioneren in een buitengevel, dan wordt een houten kozijn dat bijvoorbeeld na 25 jaar vervangen moet worden in die berekening drie keer geteld, namelijk de eerste keer + twee maal vervanging. Spreken we bijvoorbeeld over een kunststof kozijn dat 40 jaar meegaat, dan moet die nog één keer vervangen worden en wordt de milieubelasting van dat kozijn twee maal geteld. Op die wijze speelt levensduur een grote rol in de uiteindelijke milieubelasting. Desondanks kan het houten kozijn, waarbij ook het onderhoud gedurende die 75 jaar meegerekend wordt, een lagere milieubelasting hebben dan het kunststof kozijn, waar ook nog eens minder onderhoud aan hoeft plaats te vinden. Dus een duurzaam product dat lang meegaat, hoeft nog helemaal geen duurzaam product op milieugebied te zijn.

trefwoorden: duurzaam, sustainable, durable

Comment Section

0 reacties op “Het verschil tussen duurzaam en duurzaam


Door Hans Peter Föllmi op 29 januari 2014

Mooi en duidelijke blog. Er bestaan nog altijd veel misverstanden over het begrip duurzaamheid. Het is in dat opzicht ook echt een containerbegrip aan het worden. Neem het voorbeeld van de overheid die zich verplicht heeft om duurzame 'groene' stroom in te kopen om de uitstoot van CO2 te verminderen. Dat doet zij door goedkope certificaten te kopen van met name Noorse energie leveranciers. Deze certificaten zijn omstreden omdat er geen Watt extra aan duurzame energie wordt geproduceerd en wordt dus gezien als 'sjoemelstroom'.
Naast de twee begrippen over duurzaamheid heb je dus nog een derde variant: de papieren of boekhoudkundige volksverlakkerij-variant. Daarin zit dezelfde psychologie besloten als het even bizarre als populaire economisch fenomeen dat je geld zou verdienen door iets met korting te kopen. Maar dat terzijde. Duurzaamheid wint aan populariteit (gelukkig) en we moeten voorlief nemen dat het te pas en te onpas wordt gebruikt in allerlei beloftes en reclame uitingen. Het begrip duurzaamheid wordt pas echt interessant als er in de ontwerpfase al rekening wordt gehouden met het feit dat een product na het einde van zijn levenscyclus weer 100% is te 'upcyclen' (in tegenstelling tot het 'downcyclen'). In je blog heb je het niet over dit principe van Cradle to Cradle. Of bewaar je dat voor later?


Door Yves Joris op 31 januari 2014

Dit is nou waar er zo'n behoefte aan is: verhelderende artikels. Proficiat, goed geschreven.

De handelaars en commercie weten handig gebruik te maken van het modieuze woordje "duurzaam". Te pas en te onpas, "als het praatje maar verkoopt".
Europa (de Eurocraten erin ) had allang werk moeten maken om daar paal en perk aan te stellen, en een juiste definitie, exactere omschrijving vast te leggen. Op deze wijze kan dan "misleidende en leugenachtige reclame" hopelijk vermeden en strafbaar gemaakt worden, zoniet althans wat beperkt te worden.

En, als het aan mij zou liggen zou er veel reclame strafbaar gemaakt kunnen worden: want terwijl de burger op straffe van zware boete en gevangenisstraf niet mag liegen (in officiële communicatie, in het gerecht, tegenover de werkgever, edm), terwijl de bedrijven in al hun reclames openlijk wél straffeloos mogen liegen & misleiden, soms dat het niet meer mooi is. De overheid doet er zeer weinig of niks aan, terwijl de bescherming van de consument en burger, toch één van haar kerntaken is of hoort te zijn. Dat laat ze over aan 'consumentenzaken-organisaties' (bv het zeer verdienstelijke 'tros radar'), terwijl valse reclames aan de kaak stellen door de overheid hoort gedaan te worden.
groeten,


Door Fredy op 1 februari 2014

Doe als de Amerikanen, zij máken geld. Al verdienen ze het niet!
Eigen roem stinkt in Nederland dus reclame is hier altijd misleidend.
Maar vertel mij.. hoe breng je iets anders dan anders onder de man?

Yves heeft ergens gelijk. Toch zie ik affiliatiemarketing als hét model voor de toekomst om fout gedrag te corrigeren. Wat is fout? Energieverspilling?
Je promoot een product dat een oplossing kan bieden voor een probleem.
Men krijgt een niet goed geld terug garantie. Pay Pal maakt zich daar hard voor dus...Rechtsverzekeringen, Bruna, Pictoright etc ook.
Er zou een generale internet klachtendienst mogen komen maar ook dat zal door specificiteit worden geteisterd. Kijk... een aannemer legt de vloerisolatie niet aansluitend neer! Tja ... Pech. Jij wist niet dat je beter om en om kon leggen i.p.v. een dikke laag met pur ertussen. Onkunde ?

Jij verwacht dat de overheid iedereen uitsluit dan die "hun" goedkeuring daarvoor krijgt. Yves en Kassa ook, weten jullie wel wat je wenst?
Er wordt al zoveel goedbedoelds uitgesloten. Zie bezuinigingen 2013!
Gelukkig blijven subsidies op isolatie en zonnepanelen in stand.

Promotie van duurzame producten... Al zijn ze snel achterhaald, blijven onderbouwend en kunnen altijd misleidend zijn. Er is altijd een mogelijkheid om binnen 14 dagen te annuleren of binnen 45 dagen je wanaankoop te melden. Schaamte? Ja, daar profiteren de meesten van...

Duurzaam heeft welzeker een goede image, al lijkt het net als Wikipedia een te makkelijke zoekterm voor uitbuiters om te struinen waar maar te struinen valt.
Helaas vind ik vrijwel geen leuke Nederlandse affiliaties voor groen of duurzaam bij Paypro. Energieberg.nl wil graag duurzaam promoten en zou liever niemand misleiden.

Heeft iemand een hint voor mij? Of moet ikzelf alles in gang zetten? Gratis...


Door Andre Verhijde op 17 februari 2014

"Durable" heeft dus invloed op "sustainable" en nu vind ik het interessant om te weten hoe je "durable" gaat meten. De bunker is daar een voorbeeld van, hij staat er nog steeds maar niemand heeft er wat aan. Onze maatschappij is er toch op gericht om dingen sneller te vervangen dan echt noodzakelijk is, daar kun je voor of tegen zijn echter is het wel een feit. Dit is ook zo met bouwmaterialen. Een badkamer uit de jaren '70 met bruine of oranje tegels zou mits goed gebouwd nog steeds gebruikt kunnen worden alleen is onze smaak en (deels) ook onze behoefte in badkamergebruik veranderd. Tegelwerk kan dus misschien wel 100 jaar meegaan echter blijkt in de praktijk dat na 10 tot 15 jaar mensen wel weer iets anders willen en dus het tegelwerk gaan vervangen. Wat kun je dan aanhouden voor "durable", 100 jaar of 15 jaar? En wie gaat dat bepalen? Als fabrikant wil je dan qua duurzaamheid graag 100 jaar aanhouden. Het is echter voor de fabrikant te hopen dat dit niet zal gebeuren omdat hij dan failliet gaat want de herhalingsaankopen laten te lang op zich wachten!


Door Michiel op 17 februari 2014

Dit is een interessante discussie. De bepaling van levensduren van producten en constructies gebeurt veelal op basis van technische levensduur. Maar de praktijk vraagt in een aantal gevallen een veel eerdere vervanging. Dat betekent dat er een groot verschil kan zitten tussen technische en economische levensduur, zoals in bovengenoemd voorbeeld. Toch zijn daar in een LCA goede afspraken over te maken. Naast het hanteren van de SBR Levensduren Catalogus, die veelal als maatgevend wordt gehanteerd, wordt voor interieur en installaties vaak een kortere levensduur gehanteerd dan de technische levensduur, vanwege veroudering. Belangrijk is dat wel helder te communiceren, zodat voor iedereen duidelijk is wat gehanteerd is.
Overigens kan dat verschil tussen technische en economische levensduur ook andersom uitpakken. Kijk naar een bakstenen gevel. Die gaat gemakkelijk 300-400 jaar mee, maar in een LCA wordt met 75 jaar gerekend omdat dat zo is afgesproken voor woongebouwen. Zou die bakstenen gevel in een kantoorgebouw zitten, zou met een levensduur van 50 gerekend worden. Interessant is het om een gevoeligheidsanalyse uit te voeren op het rekenen met verschillende levensduren en te bezien wat de invloed is van onze wegwerp maatschappij. Dat wordt natuurlijk anders als we richting circulaire economie gaan en producten eindeloos hergebruikt worden, zij het met geringe veranderingen, zoals een andere glazuurlaag op de tegels, waardoor de kleur ineens weer 10-15 jaar kan meegaan.


Door fetze tigchelaar op 21 mei 2014

Een mooi voorbeeld van duurzame gebouwen vindt ik de Zweedse woningen waarvan een onze zoon Tamme in woont.
Het 100 jaar oude houten huis heeft vorig jaar een nieuwe bekleding gekregen. De onderliggende kieren zijn met hennep en papier opnieuw dicht gemaakt, en is voorzien van (hout)teer. De helft van de oude gesmeden spijkers konden zelfs opnieuw worden gebruikt en werden van te voren opnieuw met lijnolie ingesmeerd. De isolatie bestaat uit aangestampte houtspaander en ook de oude dubbele beglazing isoleert met een temperatuurverschil van 40grC!! Het verwarmen wordt gedaan met een ..............
Kijk dat is duurzaamheid ten top.

Plaats een reactie Annuleren


*