Page content

Het extreme wordt normaal

Vliegtuigen aan de grond door de hitte, bosbranden in Portugal en in delen van Nederland code rood. Hoeveel erger wordt het nog? Klimaatexpert Leo Meyer: ‘We vliegen blindelings op een voor ons onbegrijpelijke toekomst af.’ Hij heeft het klimaat ‘in het hart en in het hoofd’, zegt Leo Meyer (68). Na zijn pensionering bij het wetenschappelijk klimaatpanel van de Verenigde Naties IPCC en het Planbureau voor de Leefomgeving had hij geen zin zijn vakgebied te verlaten en zette daarom adviesbureau ClimateContact-Consultancy op. Toen de eerste verhalen over klimaatsverandering begin jaren tachtig opkwamen, geloofde hij daar nog niet zo in.

Klimaatscepticus

“Ik was een klimaatscepticus avant la lettre. Maar ik ben van mening veranderd door de eerste rapporten van het IPCC over klimaatverandering in 1990. Die speelden een belangrijke rol bij de totstandkoming van het VN Klimaatverdrag in 1992 in Rio. Ik realiseerde me dat dit een serieus probleem zou worden.”

“Elke seconde telt, elk uitstel van maatregelen leidt ertoe dat het CO2-gehalte in de atmosfeer blijft toenemen. Op de wereldwijde uitstoot van CO2 zit nog nauwelijks een rem. Het Klimaatakkoord van Parijs is mooi, maar het levert onvoldoende op. Alle CO2 die we de lucht in sturen, blijft eeuwen hangen. En hoe meer CO2 in de atmosfeer, hoe warmer het wordt. Dus het wordt met de seconde, het uur, het jaar, de eeuw erger.”

En dat is waar we nu mee geconfronteerd worden?

“We zien meer hittegolven optreden, meer langere periodes van piektemperaturen en daar worden we af en toe met onze neus op gedrukt. Straks wordt het weer kouder en zijn we het weer even vergeten. Maar de kans op extreme bosbranden is groter en neemt toe. Die extremen uiten zich ook in gigantische hagelbuien zoals vorig jaar, met een half miljard schade aan onze tuinbouwkassen. Er komt meer energie in de atmosfeer. CO2 houdt zonnewarmte vast, daardoor wordt het weerbeeld steeds roeriger en worden extreme weeruitingen steeds normaler. Dat wordt dus de grenzen verleggen.”

“Het kan in de binnenlanden van Spanje en Turkije in de zomer wel 7 graden warmer worden dan wat in de vorige eeuw als ‘normaal’ werd gezien. Dan kom je tegen de 50 graden. Delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika dreigen onbewoonbaar te worden. Zulke extreme patronen kunnen zich aftekenen, dat zijn de risico’s waarmee we worden geconfronteerd. Maar die zijn reëel te beperken door het broeikaseffect aan te pakken.”

U zult met lede ogen aanzien dat Donald Trump het Akkoord van Parijs terzijde schoof, terwijl dat voor velen al zoveel water bij de wijn was.

“Voor mij is Parijs juist geconcentreerde wijn. De doelstelling is namelijk enorm ambitieus, zij het wat ingewikkeld geformuleerd: beperking van de gemiddelde wereldwijde opwarming in 2100 tot ruim beneden de 2 graden ten opzichte van het pre-industriële tijdperk – met het streven die opwarming tot 1,5 graden te beperken. Nu zitten we al op 1 graad wereldwijd gemiddeld, dus soms lokaal veel meer.”

“Om de doelstelling van Parijs te halen moet de door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen deze eeuw netto geheel naar nul worden teruggebracht. CO2 is de grote boosdoener en om daarvan af te komen moet ons hele energiesysteem, gebaseerd op fossiele brandstoffen, op de schop.”

Zijn we bereid de omwenteling te maken?

“De vraag is: wat is realistisch? Is de maatschappij bereid die omwenteling te maken? Op papier kan het, maar de realiteit van energievoorziening en economie is weerbarstiger. In Parijs, los van Trump, hebben landen vrijwillige beloftes gedaan, die nog volstrekt onvoldoende zijn om de opwarming tot ‘ruim beneden de 2 graden’ te beperken.”

“Daarom is afgesproken om de vijf jaar aan te scherpen, om de strop om CO2 steeds strakker aan te trekken, opdat midden deze eeuw net zoveel CO2 wordt opgenomen als uitgestoten – dus netto nul. Ja, dat is hartstikke ambitieus, daarvoor moet nog heel veel op poten worden gezet. Zelfs als we in theorie in de hele wereld de CO2 uitstoot nú zouden stoppen, gaat de opwarming nog een paar tienden graad door.”

Waar komen we dan realistischer gezien op uit?

“Met alle beloften van Parijs, afgezien van wat de VS nu gaat doen, stevenen we af naar een temperatuurverhoging van een graad of 3 eind deze eeuw, dus een volle 2 graden erbij ten opzichte van nu. De aanscherping van die plannen in 2023 zal dus dan veel heftiger moeten zijn dan wat de 192 lidstaten van het Klimaatverdrag hebben toegezegd, willen we een kans maken onder de 2 graden te blijven.”

Dus we zijn er dus nog lang niet?

“Alle toekomstprojecties voor klimaatveranderingen zijn met onzekerheden omgeven. Er zijn veel sommetjes te maken en er is een enorme range aan aannames. Ben je een zorgelijk type, dan kun je de alarmistische kant opgaan en zeggen dat de wereld vergaat. Maar ben je een Rutteachtige positivo, dan kun je zeggen: ‘Het valt wel allemaal best mee.’ Als je met een blinddoek een snelweg oversteekt, kan het best zijn dat je levend aan de overkant komt, en toch zal geen normaal mens dat wagen. Met klimaat lijken we dat wel te doen. Het is zo een ver-van-mijn-bedshow dat het voor het brein moeilijk te vatten is.”

En dan, afgezien van de tropische dagen zoals afgelopen week, de gevolgen voor Nederland?

“Ons landje achter de dijken. Door de Noordpool kun je straks al met een bootje varen, maar op de Zuidpool zien we nu de versnelde afsmelting van de ijsmassa’s. Dat gaat om miljoenen kubieke kilometers. Daardoor kan de zeespiegelstijging nog sneller gaan. Onze Deltacommissies gaan ervan uit dat in het ergste geval de zeespiegel deze eeuw nog 1 meter tot 1,20 meter stijgt.”

“Daar kunnen we ons nog wel tegen verdedigen door de dijkhoogte aan te passen en het land op te spuiten. Maar volgens de meest recente inzichten is er een kans van 1 op 20, 5 procent dus, dat die stijging in 2100 weleens 2 tot 3 meter kan worden. Je kan ook zeggen: 95 procent kans dat dat wel mee zal vallen. Maar zou u in een vliegtuig stappen met een kans van 1 op 20 dat het neerstort? Toch doen we dit.”

Lees verder op topics.nl. Leestijd 4 minuten.

Trefwoorden: klimaatverandering, extreme, zeespiegelstijging, hittegolven, bosbranden, duurzaamheid

Comment Section

0 reacties op “Het extreme wordt normaal

Plaats een reactie


*